Światowy Dzień Walki z Rakiem. Badaj się w programach NFZ
04-02-2026
- 4 lutego obchodzimy Światowy Dzień Walki z Rakiem.
- Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje programy profilaktyki raka jelita grubego, szyjki macicy oraz piersi.
- W ubiegłym roku profilaktyczną kolonoskopię wykonało ponad 13 tys. Małopolan. Do programu profilaktyki raka szyjki macicy zgłosiło się 52 tys. mieszkanek naszego regionu, a mammografię zrobiło ponad 94 tys. kobiet.
– Nasze wybory i decyzje mają wielką wagę. Jedną z nich jest decyzja o regularnej profilaktyce. Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje badania w kierunku chorób nowotworowych, które są dla pacjentów i pacjentek bezpłatne i dostępne bez skierowania. Wystarczy tylko jedna decyzja: zbadam się – mówi Elżbieta Fryźlewicz-Chrapisińska, dyrektor Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Krakowie.
Programy profilaktyczne w kierunku raka jelita grubego, raka piersi i raka szyjki macicy to szansa, by upewnić się, że jesteśmy zdrowi. A jeśli jest inaczej – rozpocząć leczenie na wczesnym etapie choroby, gdy jest ono skuteczniejsze.
Kolonoskopia
Rak jelita grubego jest jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów. Z danych Krajowego Rejestru Nowotworów wynika, że choruje na niego ponad 19 tys. Polaków. Ten rodzaj nowotworu rozwija się ze zmian łagodnych, tzw. polipów. Zanim do tego dojdzie może minąć nawet kilkanaście lat. Możliwość wykrycia zmian i – o ile to możliwe – __ ich usunięcia daje profilaktyczna kolonoskopia.
W ramach programu badań przesiewowych mogą ją wykonać mężczyźni i kobiety w wieku 50–65 lat, którzy nie korzystali z tego rodzaju diagnostyki w ciągu ostatnich 10 lat. Program jest przeznaczony także dla młodszych osób – w wieku 40–49 lat, jeśli ich bliscy krewni (pierwszego stopnia) chorowali na nowotwór jelita. Badanie nie wymaga skierowania, wystarczy zgłosić się do jednej z placówek, które realizują program. W całym województwie jest ich 30.
Analiza małopolskiego NFZ pokazuje, że w ubiegłym roku z programu skorzystało blisko 13 340 osób.
Nowoczesny test HPV HR w profilaktyce raka szyjki macicy
W Polsce co roku diagnozuje się około 2 500–3 000 nowych przypadków raka szyjki macicy. Oznacza to, że codziennie ok. 8–10 Polek dowiaduje się o chorobie. Nowotwór jest wyleczalny nawet w 99 proc. przypadków, jeśli zostanie wykryty na wczesnym etapie.
Od ubiegłego roku w programie profilaktyki raka szyjki macicy dostępna jest nie tylko klasyczna cytologia, ale przede wszystkim nowoczesna ścieżka diagnostyczna oparta na teście HPV HR z genotypowaniem, a w razie potrzeby także cytologia na podłożu płynnym. Badania są bezpłatne i finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia.
Z programu profilaktyki raka szyjki macicy mogą korzystać kobiety w wieku 25–64 lat. Na test można się zgłosić do każdego gabinetu ginekologicznego, który zawarł umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia, lub położnej, która ma podpisaną umowę na realizację programu. W Małopolsce jest ich ponad 200.
Klasyczna cytologia w programie jest nadal wykonywana raz na 3 lata, jeśli jej wynik jest prawidłowy.
Mammografia
Profilaktyczną mammografię w ubiegłym roku wykonało 94 tysiące Małopolanek. Program profilaktyki raka piersi jest przeznaczony dla kobiet w wieku 45–74 lata. W ramach niego mogą one raz na dwa lata wykonać badanie mammograficzne. Bezpłatnie, bez skierowania, bez kolejek.
Mammobusy docierają przede wszystkim do mniejszych miejscowości i wsi, by mieszkające tam kobiety mogły kontrolować swoje piersi bez konieczności dalekich podróży. Diagnostyka na ich pokładzie nie różni się jakością od tej wykonywanej w stacjonarnej pracowni. Tylko w lutym zaplanowano 75 ich postojów całym województwie.
Prostsza rejestracja na badania dla kobiet
Od stycznia kobiety mogą łatwo zapisać się na bezpłatne badania w programach profilaktyki raka piersi i raka szyjki macicy. Rejestracja jest dostępna przez Internetowe Konto Pacjenta oraz aplikację mojeIKP.
Wystarczy zalogować się na swoje konto, wejść w zakładkę E-rejestracja, wybrać Umów badanie profilaktyczne, a następnie wskazać interesujący program. Kolejnym krokiem jest wybór miejsca, dogodnego terminu badania i zatwierdzenie wizyty.
Cały proces jest prosty i zajmuje tylko kilka minut.
Aleksandra Kwiecień
rzeczniczka prasowa MOW NFZ
