Dla mediów

Różowy październik. Znajdź czas dla piersi

• 64 tys. kobiet zbadało w tym roku swoje piersi w programie profilaktycznym finansowanym przez Narodowy Fundusz Zdrowia.
• Blisko 4 tys. z nich skierowano do dalszej diagnostyki, u 79 wykryto zmiany złośliwe.
• Rak piersi to najczęstszy nowotwór wśród Małopolanek. W 2022 r. taką diagnozę usłyszało 1,8 tys. mieszkanek naszego województwa.
• Październik jest miesiącem świadomości raka piersi.

- Przyjęło się uważać, że rak piersi jest chorobą dotyczącą kobiet, które przeszły już menopauzę. Coraz częściej dotyczy on jednak również młodszych kobiet. W tej chwili najwięcej zachorowań notuje się między 45. a 74. rokiem życia. Wychodząc naprzeciw temu wyzwaniu, Narodowy Fundusz Zdrowia obniżył wiek badań profilaktycznych do 45. roku życia – mówi dr hab. n. med. Diana Hodorowicz-Zaniewska, zastępca kierownika Oddziału Klinicznego Chirurgii Ogólnej i Onkologicznej w Szpitalu Uniwersyteckim w Krakowie.

Dane Krajowego Rejestru Nowotworów pokazują, że rak piersi to najczęstszy nowotwór złośliwy wśród Małopolanek. W 2022 r. roku blisko co czwarta diagnoza dotyczyła właśnie nowotworu piersi. Usłyszało ją 1,8 tys. Małopolanek.

Rak piersi może być skutecznie leczony. Powodzenie terapii w dużej mierze zależy jednak od etapu, na którym zostanie wykryta choroba. Szansę, by jej nie przegapić, dają regularne badania profilaktyczne.

Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje program profilaktyki raka piersi. Obejmuje on kobiety w wieku 45–74 lata, które mogą raz na dwa lata wykonać mammografię: bezpłatnie, bez skierowania i bez kolejek.

Mammografia polega na zrobieniu zdjęć rentgenowskich obu piersi. Każda z nich jest na chwilę uciskana, co pozwala uzyskać dokładne obrazy analizowane przez radiologa. Jeśli wykryte zostaną nieprawidłowości, pacjentka jest kierowana na dalszą diagnostykę – m.in. USG, mammografię uzupełniającą lub biopsję.

- W Małopolsce badania w programie profilaktyki raka piersi można wykonać w 33. pracowniach stacjonarnych w całym regionie. W każdym miesiącu około 100. razy na drogi województwa wyjeżdżają również mammobusy. Dzięki temu Małopolanki mogą zbadać się wygodnie, szybko, bez konieczności dalekich podróży. Piłka po waszej stronie, kobiety! Różowy październik to świetny moment, by znaleźć czas dla piersi i umówić się na mammografię – mówi Elżbieta Fryźlewicz-Chrapisińska, dyrektor Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Krakowie.

Adresy wszystkich pracowni stacjonarnych oraz harmonogram postojów mammobusów można znaleźć na stronie małopolskiego NFZ nfz-krakow.pl w zakładce Profilaktyka z NFZ. W październiku mobilne gabinety zaparkują m.in. w Skrzyszowie, Czorsztynie, Stryszawie czy Łącku.

W tym roku z programu profilaktyki raka piersi skorzystało 64 tys. kobiet. Blisko 4 tys. z nich skierowano do dalszej diagnostyki, u 79 wykryto zmiany złośliwe.

Kompleksowa opieka

Pacjentki ze zdiagnozowanym rakiem piersi mogą być leczone m.in. w ośrodkach, które realizują program kompleksowej opieki nad chorymi z nowotworami piersi (tzw. KON-Pierś). W Małopolsce to Szpital Specjalistyczny im. L. Rydygiera w Krakowie oraz Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy.

Ośrodki te specjalizują się w leczeniu raka piersi i zapewniają pacjentkom koordynowaną terapię od momentu postawienia diagnozy, poprzez leczenie chirurgiczne, chemioterapię czy radioterapię, aż po rehabilitację i monitorowanie długofalowych efektów leczenia. W ramach kompleksowej opieki chora może liczyć na konsultacje wielodyscyplinarnego zespołu lekarskiego, wsparcie psychologiczne oraz szybką organizację kolejnych etapów terapii.

Zgodnie z takim modelem leczenie szpitalne powinno rozpocząć się nie później niż sześć tygodni od momentu zgłoszenia do szpitala i potwierdzenia diagnozy, a rehabilitacja maksimum miesiąc po zakończeniu terapii. Ośrodek ma za zadanie zapewnić pacjentce wszystkie niezbędne elementy leczenia, a jeśli nie jest w stanie, bo np. nie zatrudnia rehabilitantów, zorganizować chorej tego rodzaju opiekę we współpracującym z nim podmiocie. Dzięki temu pacjentka nie jest zmuszona szukać pomocy na własną rękę.

Analiza małopolskiego NFZ pokazuje, że w 2024 r. w programie kompleksowej opieki było leczonych blisko 2,6 tys. pacjentek: 1,5 tys. w Narodowym Instytucie Onkologii i 1,1 tys. w szpitalu Rydygiera.

Profilaktyczna mastektomia na NFZ

Jedną z metod stosowanych w leczeniu nowotworu piersi jest chirurgiczne usunięcie piersi, czyli mastektomia. Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje tego rodzaju zabieg także w przypadku zdrowych kobiet, które mają zwiększone ryzyko zachorowania.

Podczas profilaktycznej mastektomii lekarze usuwają tkankę gruczołową i tłuszczową, zachowując skórę i brodawkę sutkową, co umożliwia jednoczasową rekonstrukcję piersi. Zabieg najczęściej dotyczy obu piersi u kobiet z bardzo wysokim ryzykiem nowotworu, zwłaszcza u nosicielek mutacji BRCA1 i BRCA2. Mastektomię jednostronną wykonuje się natomiast u kobiet leczonych z powodu raka jednej piersi, aby zapobiec zachorowaniu po stronie zdrowej.

Do wskazań do takiej operacji należą przede wszystkim mutacje genetyczne (BRCA1, BRCA2, ale też PALB2, CHEK2, PTEN, ATM), obciążający wywiad rodzinny, zwłaszcza wczesne zachorowania na raka piersi lub jajnika, a także obecność szybko namnażających się komórek, które mogą zmienić się w nowotworowe. O kwalifikacji decyduje zespół specjalistów: chirurg, onkolog, genetyk i psycholog.

- Ryzyko zachorowania na raka piersi u nosicielek mutacji BRCA1 i BRCA2 po zabiegu profilaktycznej mastektomii wynosi około 2%. Jest to zatem zabieg bardzo skuteczny, choć ze względu na niewielki odsetek wystąpienia raka piersi w grupie operowanej, chirurdzy często wolą posługiwać się nazwą „mastektomia redukująca ryzyko” zamiast profilaktyczna – wyjaśnia prof. dr hab. n. med Piotr Pluta - specjalista chirurgii onkologicznej i ogólnej z Instytutu Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi.

Profilaktyczna mastektomia jest zabiegiem skutecznym i bezpiecznym, stanowi ważną opcję dla kobiet obciążonych wysokim ryzykiem genetycznym i rodzinnym. Daje realną szansę na znaczące zmniejszenie zagrożenia nowotworem, a jednocześnie pozwala na rekonstrukcję piersi zgodną z oczekiwaniami pacjentki.

W Małopolsce w 2024 r. wykonano 25 takich operacji w Szpitalu Uniwersyteckim i Narodowym Instytucie Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie. W tym roku profilaktycznej mastektomii poddano 11 zagrożonych rakiem kobiet.

Aleksandra Kwiecień
rzeczniczka prasowa MOW NFZ