Dbaj o siebie podczas upałów
31-07-2026
- Trwa kolejna fala upałów. Według prognoz synoptyków w najbliższych dniach w Małopolsce termometry będą wskazywać ponad 30 st. C.
- Taka temperatura to realne zagrożenie dla naszego zdrowia.
- W 2025 r. z powodu udarów cieplnych pomocy lekarzy wymagało ponad tysiąc pacjentów w całej Polsce – w tym 85 w Małopolsce.
Lato to czas aktywności na świeżym powietrzu. Choć promienie UV poprawiają nastrój i wspierają produkcję witaminy D, warto z nich korzystać z głową. Specjaliści zalecają, by unikać słońca, gdy świeci ono najmocniej, pamiętać o kremach z filtrem i odpowiednim ubraniu oraz regularnym nawadnianiu. To szczególnie istotne w najbliższych dniach. Według prognoz synoptyków temperatury w Małopolsce będą bowiem przekraczać 30 st. C., w niektórych częściach regionu zbliżając się nawet do 40 st. C.
Takie upały to zaś realne zagrożenie dla naszego zdrowia. Długotrwałe narażenie na wysoką temperaturę wiąże się m.in. z ryzykiem udaru cieplnego. Dochodzi do niego, gdy temperatura ciała staje się tak wysoka, że organizm nie jest w stanie samodzielnie jej obniżyć. To może być skutek np. długotrwałego opalania, intensywnej i długiej aktywności fizycznej (pracy, uprawiania sportu) podczas upałów, przebywania w gorącym i wilgotnym pomieszczeniu bez przewiewu. Na udary cieplne szczególne są narażone małe dzieci, u których nie rozwinęły się dostatecznie mechanizmy termoregulacji, seniorzy i osoby przewlekle chore.
Wśród objawów udaru cieplnego medycy wskazują: wysoką temperaturę ciała, ból i zawroty głowy, nudności i wymioty, zmiany nastroju, zaburzenia widzenia, szybkie bicie serca, przyspieszony oddech, utratę przytomności.
Chorego z podejrzeniem udaru cieplnego należy przenieść do chłodnego, zacienionego miejsca i obniżać jego temperaturę – np. skrapiając ciało chłodną wodą, stosując chłodną kąpiel, okłady, wykorzystując wachlarze czy wentylatory. Kluczowe znaczenie ma również utrzymanie drożności dróg oddechowych chorego, kontrolowanie, czy nie doszło do zatrzymania krążenia i podawanie przytomnemu pacjentowi dużej ilości chłodnych płynów, w małych porcjach. Jeśli stan osoby, u której podejrzewamy udar cieplny, szybko nie poprawia się, koniecznie jest wezwanie pomocy. To bowiem stan, który może zagrażać życiu.
Dane Narodowego Funduszu Zdrowia pokazują, że w ubiegłym roku z powodu udarów cieplnych pomocy lekarzy wymagało ponad tysiąc pacjentów w całej Polsce – w tym 85 w Małopolsce. Najwięcej chorych trafiło pod opiekę lekarzy w lipcu i czerwcu.
Kiedy skóra mówi: dość słońca
Upały wiążą się również z ryzykiem oparzeń słonecznych. Dochodzi do nich, kiedy skóra zbyt długo jest narażona na intensywne promieniowanie ultrafioletowe (UV), które uszkadza jej strukturę. Proces ten zaczyna się od zaczerwienienia i uczucia dyskomfortu - skóra staje się nadwrażliwa na dotyk, piecze i swędzi. W cięższych przypadkach mogą pojawić się dreszcze, gorączka, a nawet pęcherze z płynem surowiczym.
Jak podkreślają dermatolodzy, skóra każda takie oparzenie pamięta, a konsekwencją nadmiernego opalania jest również wzrost ryzyka rozwoju czerniaka – złośliwego nowotworu powstającego z komórek barwnikowych. Liczba Małopolan, którzy się z nim mierzą, w ciągu dekady wrosła o ponad 1,5 tys. W ubiegłym roku z jego powodu w naszym regionie leczyło się 3812 osób.
Wcześnie wykryty czerniak jest niemal w 100 proc. wyleczalny. By nie przegapić początków choroby, każdy z nas powinien pamiętać o regularnej samokontroli skóry – systematycznym sprawdzaniu, czy na jej powierzchni nie pojawiły się żadne nowe zmiany albo te już istniejące nagle nie wyglądają inaczej. W dokładnym przeglądzie pomaga reguła ABCDE, określająca cechy charakterystyczne dla czerniaka:
A- asymetria znamienia;
B- brzegi poszarpane, nierównomierne;
C- czerwony, czarny lub niejednorodny kolor;
D- duży rozmiar – średnica powyżej 6 mm;
E- ewolucja – postępujące zmiany w znamieniu.
Ze wszystkimi znamionami, które budzą niepokój, ulegają zmianie, należy zgłosić się do lekarza. W Małopolsce jest ponad 60 gabinetów dermatologicznych, które mają podpisaną umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia. Ich adresy można znaleźć w tym miejscu: https://gsl.nfz.gov.pl/GSL/GSL/PrzychodnieSpecjalistyczne. Do dermatologa jest potrzebne skierowanie, które może wystawić lekarz podstawowej opieki zdrowotnej.
Poradnik Pacjenta NFZ na lato
Przydatne informacje o korzystaniu z letniej aury z głową można znaleźć w najnowszym Poradniku Pacjenta NFZ. Jest on dostępny w tym miejscu.
Aleksandra Kwiecień
rzeczniczka prasowa MOW NFZ
